Şizofreni bozukluğu; sanrılar, varsanılar, psikososyal işlevlerde bozulmalar, bilişsel kayıplar, dezorganize konuşma ve davranışlar, dış görünüş ve hijyen konusunda zayıflık, kişinin kendisini ek olarak çevresini etkileyen, yeti yitimine yol açabilen, önemli derecede uyumsuz davranışlara ve çatışmalara sebebiyet verebilen bir ruhsal bozukluktur(3). Kişinin hayatını ciddi şekilde etkileyen bu bozukluğun gerçek yaşamdaki yansımalarını bir vaka öyküsü ile birlikte okuyacağız, bu vaka öyküsünde geçen isim ve olaylar gerçek bir bireyi temsil etmemektedir.
Vaka Öyküsü
Nihat, 46 yaşında, öğrenim hayatı lise 1. sınıfta son bulmuş, bekar, annesi ve kardeşi ile yaşıyor, şu an çalışmıyor. Kendisi sesler duyduğunu ve huzursuzluk yakınmaları sebebiyle başvuruda bulundu. Nihat’ın 27 senelik bir hastalık hikayesi var. Şikayetlerinden bahsetmeye başlıyor; lafa düşüncelerinin okunduğunu belirterek giriyor, sebepsiz yere kendi kendine güldüğünü, yolda yürürken takip edildiğini hissettiğini bu sebeple sürekli arkasına baktığını söylüyor. Geçmişte, askerliğini yaptığı sırada hastaneye yatışı gerçekleşmiş ve şizofreni tanısı konulmuş. Bu sebeple askerliğini bitirememiş. O dönemlerde unutamadığı aşkından bahsediyor. Nihat hastanedeyken bir hemşireyi gördüğünü ve aşık olduğunu, hatta aşık olduğu hemşireyi başka hastanelerde de gördüğünü belirtiyor. 19 yaşlarında Nihat’a, elektrokonvülsif terapi (EKT), yani elektroşok tedavisi uygulanmış, tedaviden iki sene sonra kendi kendine konuşma semptomları, ailesini düşmanca görme, yemek yemeyi ve ilaçları içmeyi reddetme şikayetleriyle birlikte hastaneye tekrar yatışı gerçekleşmiş. Aşık olduğu hemşireyi yatışı gerçekleştiği hastanede de tekrar gördüğünü hatta bu sefer sürekli onun sesini duymaya başladığını da ekliyor. 44 yaşlarındayken, bundan 2 sene önce içe kapanık, herkesi görmeyi reddetmeye başlamış, kimseyi görmek istememiş. Evdeki fotoğrafların özellikle göz kısımlarını makasla delmeye, sürekli aşık olduğu hemşire kadının ‘gözlerini çıkar, gözlerini kör et’ diyen sesini duymaya başlamış, bu ses ile birlikte evde bir şekilde bulduğu enjektör ile her iki gözünü de yerinden çıkarmaya çalışmış, gözlerine ciddi şekilde zarar vermiş. Nihat, olay anından sonra kendisine bir rahatlamanın geldiğini belirtiyor. Hemen hastaneye kaldırılan Nihat’ın tek gözünde görme kaybı tespit edilmiş. Bugün Nihat’a yapılan fiziki muayenesinde bir gözde hasara bağlı iz olduğu görülmüştür. Aile öyküsüne bakıldığında Nihat’ın, önceden bir kardeşinin daha olduğu, ona da şizofreni tanısı konulduğu, özkıyım sonucu kaybedildiği ek olarak babada ise alkol kötüye kullanım öyküsünün mevcut olduğu, diyabet komplikasyonu sonucu vefat ettiği bilinmektedir(2) .
Tanı ve Belirtileri
Günümüze gelindiğinde ve Nihat’ın öyküsüne baktığımızda DSM-5 tanı kitabına göre Şizofreni tanı kriterlerini karşıladığını görebiliriz(1). Öz bakımı orta düzeydedir, bilinci açık, görüşmeye ve konuşmaya istekli, saygılı, konuşma hızında ise azalma görülmekte, psikomotor aktivitesi normal, duygulanımı ise kısıtlıdır. Konuşmaları zor anlaşılmakta, dürtü kontrolü zayıftır. Hala kendisini yönlendirebilen, aşık olduğu hemşire kadının sesini duymakta yani işitsel ve görsel halüsinasyonları mevcuttur(2). Öyküsünü anlatmaya başladığında belirttiği ‘düşüncelerinin okunduğu ve takip edildiği’ söylemleri sonucu DSM-5 kriterlerine göre sanrılarında mevcut olduğu düşünülmektedir(1) . Nihat’ın iç görüsü zayıf ve muhakeme yeteneğinin düşük olduğu görülmektedir. Yapılan psikolojik testler sonucunda gerçeği görme kabiliyetinin de sınırlı olduğu görülmüştür. Nihat’ta psikozun eşlik ettiği ciddi derecede kendine zarar verme davranışı, emir veren ve işitsel halüsinasyon doğrultusunda gerçekleşen davranış söz konusudur, bu sebeple bu vaka Van Gogh Sendromu kapsamında da değerlendirilebilmektedir(2) .
Kaynakça
- Amerikan Psikiyatri Birliği, DSM-5. (2014). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (5. bs.) E. Köroğlu (Çev.). Ankara: Hekimler Yayın Birliği.
- İnanç, L, Altıntaş, M, Bezgin, Ç. H. & Kesebir, S. (2015). Psikotik hastalarda göz çıkarma davranışı: iki vaka örneği. Klinik Psikiyatri Dergisi, 18(1), 29-34.
- Gündoğan, B. (2019). Şizofreni hastalarında dürtüsellik, sigara bağımlılığı, bakım veren külfeti ilişkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Bursa.
Okuduğunuz içerik sevgiyle oluşturulmuştur ❤️
